Gaz-porshenli qurilma (GPQ) asosidagi mini-IEM elektr energiyasi ishlab chiqaradi va bir vaqtning oʻzida oddiy GPQ yoʻqotadigan issiqlikni beradi. Korxonaga ham elektr, ham issiqlik — isitish, issiq suv yoki texnologik jarayonlar uchun — kerak boʻlsa, kogeneratsiya alohida taʼminotdan tejamliroq. Issiqlik rekuperatsiyasida umumiy FIK 85–95 % darajasiga yetadi, alohida ishlab chiqarishda esa — 35–45 %. Innovagas sizning obyektingiz uchun bazaviy GPQ tanlaydi va kogeneratsiyani hisoblab beradi.
Elektr energiyasi va issiqlik balansi
Birinchi savol — obyektga qancha elektr va issiqlik kerak va qachon. Hisob-kitob uchun quyidagilar kerak:
- soatlar va fasllar boʻyicha elektr yuklama grafigi;
- issiqlik yuklama grafigi: isitish, issiq suv taʼminoti, texnologik issiqlik;
- isteʼmolchiga kerak boʻladigan issiqlik tashuvchining parametrlari;
- mavjud qozonxonaning borligi va quvvati.
Issiqlik ishlab chiqarish qurilmaning elektr yuklamasiga proporsional, issiqlik ishlatilmasa esa atmosferaga chiqarib yuboriladi. Shuning uchun hisob-kitob uskuna modelidan emas, isteʼmolchilardan boshlanadi.
Issiqlik utilizatsiyasi sxemasi va yetkazib berish chegaralari
Gaz-porshenli qurilmada issiqlik dvigatelning sovutish konturida, chiqindi gazlarda va moy konturida hosil boʻladi. Issiqlik almashtirgichlar va utilizator qozonlar uni korxonaning issiqlik taʼminoti tizimiga — masalan, issiq suv konturiga — uzatadi.
| Element | Nimani aniqlaymiz |
|---|---|
| GPQ | model, bajarilish turi, kogeneratsion komplektatsiya |
| Issiqlik almashtirgichlar va utilizator | issiqlik tashuvchi parametrlari, issiqlik quvvati |
| Issiqlik taʼminoti tizimiga ulash | ijrochi va loyiha |
| Avtomatika | issiqlik yuklamasi oʻzgarganda qurilma ishi |
Jadvalni yon tomonga siljiting
Bazaviy GPQ tanlash
Katalogda 30 dan 4500 kVt gacha 95 ta gaz-porshenli model bor; Weichai dvigatelli NV seriyasi — 30 dan 1520 kVt gacha 13 ta model. Modelni elektr yuklama, ishlatiladigan issiqlik miqdori va gaz turi boʻyicha tanlaymiz: tabiiy gazdan tashqari biogaz, yoʻldosh neft gazi va koʻmir qatlamlari metani qoʻllanadi.
| Elektr quvvati | Modellar |
|---|---|
| 30–100 kVt | NV30, NV40, NV50, NV60, NV100 |
| 150–250 kVt | NV150, NV200, NV250 |
| 300–1000 kVt | NV400, NV500, NV800 — 300–1000 kVt quvvatli GPQ boʻlimi |
| 1000 kVt va undan yuqori | NV1200, NV1520 — 1000 kVt va undan yuqori quvvatli GPQ boʻlimi |
Jadvalni yon tomonga siljiting
Modellarning gabaritlari va massasi — GPQ katalogi kartochkalarida. Umumiy tamoyil — GPQ qanday ishlaydi va kogeneratsiya maqolalarida.
Kogeneratsiya qachon samarali
- Elektr va issiqlik yuklamasi yilning koʻp qismida mavjud.
- Kerakli bosim va sifatdagi gaz quvuri bor.
- Issiqlik joyida ishlatiladi.
- Mavsumiy tebranishlar hisobga olingan: yozda isitish yoʻqoladi, lekin issiq suv va texnologiya qoladi.
Mavsumiy va kichik issiqlik yuklamasida utilizatsiyasiz oddiy GPQ samaraliroq. Barqaror boʻlmagan yuklamalar uchun energetik audit bilan boshlang. Oʻzini oqlash muddati tariflarga, gaz narxiga va ish rejimiga bogʻliq va odatda 2–7 yilni tashkil etadi; oʻz elektr stansiyasi elektr energiyasining tannarxi — kVt·soat uchun 2,2–3,5 ₽, tarmoq tarifi esa 8–12 ₽. Metodika — kVt·soat qiymati haqidagi maqolada.
Hisob-kitob soʻrovi
Elektr energiyasi va issiqlik isteʼmoli grafiklarini, obyekt manzili va gazning mavjudligini, issiqlik taʼminoti sxemasini (qozonxona, parametrlar) va istalgan muddatni yuboring. Biz modelni tanlab, hisob-kitobni tayyorlaymiz. Dastlabki maʼlumotlar boʻlmasa — tanlash boʻyicha soʻrov qoldiring.
Savol-javob
Kogeneratsiya oddiy gaz-porshenli qurilmadan nimasi bilan farq qiladi?
Oddiy GPQ faqat elektr energiyasi ishlab chiqaradi, dvigatel issiqligi esa atmosferaga ketadi. Kogeneratsiyada sovutish va chiqindi gazlar issiqligi isteʼmolchiga — isitish, issiq suv yoki texnologiyaga — yoʻnaltiriladi. Umumiy FIK 85–95 % darajasiga yetadi.
Kogeneratsiya qaysi issiqlik manbalaridan foydalanadi?
Dvigatelning sovutish konturi, chiqindi gazlar va moy konturi.
Har qanday NV modelida kogeneratsiya qilish mumkinmi?
Kogeneratsion komplektatsiyani NV liniyasidagi model uchun elektr va issiqlik yuklamasi boʻyicha tanlaymiz.
Alohida qozonxona kerakmi?
Kogeneratsiya mavjud qozonxona bilan birga ishlaydi: GPQ bazaviy issiqlik yuklamasini yopadi, qozonxona — pik yuklamani.
Oʻzini oqlash muddati qancha?
Odatda 2–7 yil — yuklanish rejimiga va hududiy tariflarga bogʻliq.
Hisob-kitob uchun nima kerak?
Elektr va issiqlik yuklamasi grafiklari, issiqlik tashuvchi parametrlari, issiqlik taʼminoti sxemasi, gaz boʻyicha maʼlumotlar.
